از گذشته‌های دور، آموزش‌های غير رسمی در افغانستان بر اساس آموزه‌هايی اديان زردشتی و بودايی وجود داشته و پس از تسلط دين اسلام در اين منظقه، تعليم و تربيت نيز بر مبنايی اسلام و قرآن، بوده است. به اعتقاد برخی از زمان امير شيرعلی خان در سال 1290ق. مدارس يا مکاتب عصری با طرح و برنامه، سيد جمال‌الدين افغانی پا به عرصه‌ی وجود گذاشت.

نوشته‌ي پيش رو، به دنبال يافتن پاسخ اين سؤال مهم است كه آيا مبناي علمي و يا ديني براي استفاده از تنبيه در پرورش افراد وجود دارد؟ از اين رو، ما در ابتدا به تعريف مفاهيم كليدي بحث مانند تنبيه و‌ تربيت و سپس به بررسي مباني و رويکرد انديشه اسلامي و روانشناسان به ويژه روان‌شناسان رفتارگرا در مورد مسأله تنبيه، جايگزين‌ها و شرايط از آن خواهيم پرداخت.

 آموزه‌هاي ديني اعم از اخلاقيات، احکام و علوم ديگر که از وحي سر چشمه مي¬گيرند، دستورات حيات بخشي است که در صورت عمل به آن‌ها، انسان از موقعيتي که برايش در عالم هستي قرار داده شده به خوبي بهره برداري نموده و از سر درگمي نجات مي‌يابد. لذا، نوشته‌اي حاضر نقش آموزه‌هاي ديني را در تربيت و تکامل انسان، مهم برشمرده و به تبيين آن‌ها پرداخته است.

يكي از مهم‌ترين و سازنده‌ترين بحث‌ها در عرصة علوم انساني، تربيت انسان است، که مکاتب مختلف با رويكردهاي گوناگون آن را بررسي کرده‌اند. در متون ديني نيز يکي از اهدافِ اصلي رسالت انبيا تربيت و تزكيه انسان بيان شده است. انسان يگانه موجودي است كه بيش‌ترين نياز را به تربيت احساس مي‌كند و استعداد بالايي براي تربيت شدن و رسيدن به كمال را دارد؛ زيرا جانداران ديگر بر اساس غريزه از نخستين لحظه‌هاي تولد راه‌شان را مي‌يابند و بر همين اساس از خود دفاع كرده، به زندگي‌شان ادامه مي‌دهند.

يکي دو سالي است که اصطلاح «هلال شيعي» درميان تحليل گران سياسي و مطبوعات جهان عرب وجهان غرب به وفوريافت مي‌شود، اصطلاحي که اينک بعد از فروکش کردن گمانه زني‌هاي سياست مداران و روزنامه نگاران در مورد القاعده و طالبان و تروريسم، در بازار داغ رسانه‌هاي جمعي يا به قول « ادواردسعيد» در«جهان وانموده»، جايگاهي نسبتا وسيعي براي خود کسب کرده است! اين واژه عمري چنداني ندارد و به لحاظ تاريخي بيش از چند سال را در بر نمي‌گيرد ... 

انقلاب صنعتي غرب و در مجمو ع پيشرفت بشر در عرصه‌هاي مختلف گرچند به ظاهر موجبات تحديد ايدئولوژي‌هاي دين‌گرا و مذهبي را فراهم آورد ولي واقعيت مطلب اين است که ايدئولوژي‌هاي جديدي را براي انسان معاصر عرضه کرد؛ هر چه از قرن بيستم دورتر شويم خواهيم دانست که قرن بيستم معرکه ايدئولوژي‌هاي گوناگون و سرچشمه بسياري از انگاره‌هاي شبه ايدئولوژيک در آينده بوده‌است. بدون ترديد پايان هزاره دوم يکي از اساسي‌ترين برهه‌هاي تاريخ بشري به شمار مي‌رود.

جدا از اينكه مشاركت پائين مردم در انتخابات چه پيامدهايي را از نظر مشروعيت و اقتدار براي دولت آينده به ارمغان مي‌آورد، ريشه‌يابي و واكاوي اين مسأله حقايق تلخي از وضعيت سياسي، اجتماعي و اقتصادي كشور افغانستان به نمايش مي‌گذارد كه نبايد مورد غفلت قرار بگيرد. شايد بازگو نمودن اين حقايق به مذاق مردم ما خوش نيايد و بر رنج‌هاي آنان بيفزايد، اما براي درمان هر دردي ابتدا تشخيص و شناسايي آن درد لازم است گرچه براي بيمار خوش‌آيند نباشد.