|
علي اديبي
دهمين پيشواي فرزانه تشيّع، حضرت امام هادي(ع) در سوّم رجب 254ق با
رداي سرخ شهادت به ديدار معبود و نياكان پاكش شتافت و بدينسان،
جهان انسانيّت يكي از دوازده ستاره هدايت را از دست داد.1
گرچه، ما رهپويان، مكلف به معرفت و اطاعت امامان معصوميم ولي شناخت
حقيقي آنان جز توسط خود و خالق ايشان ممكن نيست.
از بهترين راههاي شناخت شخصيتهاي بزرگ تاريخ مطالعه آثار و
بررسي يادگارها و نشانههاي بجا مانده از آنها است.
به همين خاطر، ما علي(ع) را با نهجالبلاغه، حسن(ع) را با صلح،
حسين(ع) را با عاشورا، سجّاد(ع) را با صحيفه و صادقين(ع) را با
انقلاب فقهي و فرهنگيشان … ميشناسيم و زماني كه به امام هادي(ع)
ميرسيم، از ميان انبوه خدمات، كرامات، معجزات، و 32 سال دفاع از
كيان اسلام اصيل و ايستادگي در مقابل ستمگران، هدايت كشتي امامت و
تحمل صدها رنج و مصيبت، چشم ما به زيارت جامعه كبيره ميافتد كه از
زبان آن حضرت به ما رسيده و در ميان يادگارهاي فرهنگي آن امام همام،
يادگاري طلايي به شمار ميرود.
همانگونه كه نهجالبلاغه در انسان شناسي و جهان شناسي، و صحيفه
سجّاديه در عرفان و خداشناسي از دل هفت آسمان معني عبور ميكند،
زيارت جامعه نيز در امام شناسي صدها كهكشان را پشت سر ميگذارد.
هر تكه جمله زيارت جامعه، در حد يك كتاب بلند، استعداد شرح و
تفسير دارد ولي هنوز جاي 150 شرحي كه براي نهجالبلاغه نوشته شده
است، در زيارت جامعه خالي است؛ گرچه دانشمندان شيعي در اين قسمت
قدمهاي بلندي برداشتهاند اما حكايت همچنان باقي است.2
در زيارت جامعه كبيره تقريباً به 230 صفت از اوصاف بيپايان
اهلبيت(ع) تصريح شده است كه اوصاف ذيل از جمله آنهاست:
ميزبانان ملائك، سرچشمههاي رحمت، گنجينههاي دانش، صاحبان كرامت،
اولياي نعمت، پيشوايان نور، نشانههاي تقوا، امينان خداوند، صاحبان
جود، بانيان احسان، شاهراههاي هدايت، محورهاي حقيقت، شهيدان دنيا،
شافعان آخرت …
طبق اين گنجينه گرانمايه، خوشبختان واقعي، دوستان اهلبيت(ع)اند.3 و
در زيارت ائمه(ع) بهره بيشتر مال كسي است كه از سر معرفت به
پابوسي آنان بشتابد4 و زيارت جامعه كاملترين و بهترين معرفت از
امامان را در اختيار مينهد.
در ميان زيارتنامهها، متن زيارت جامعه قويتر و محتواي آن دلپذير
به نظر ميرسد و اين معني مورد تأييد انديشمندان است به طور مثال،
مجلسي دوم ميگويد: «زيارت جامعه فصيحترين، بليغترين و قويترين
زيارت از نكاه متن و سند است».5
با مداومت بر زيارت جامعه گرههاي بسياري گشوده ميشود. به طور
مثال علاّمه مجلسي اول ميفرمايد: «تا زماني كه در عراق بودم هيچ
يك از حضرات ائمه(ع) را جز با زيارت جامعه زيارت نكردم»6 و امام
زمان(عج) خطاب به يكي از بزرگان:
عليك بالزّياره الجامعه الكبيره ، جامعه بخوان، سيد با عنايت آقا
در حال، جامعه را از حفظ ميخواند با اينكه قبلاً حفظ نداشته است.7
از اينرو، زيارت جامعه كبيره، يادگاري طلايي و ارزشمند امام
هادي(ع) است كه در باب امام شناسي گنجي عظيم و دريايي عميق است.
1- منتهيالآمال حاج شيخ عباس قمي(ره) زندگي امام هادي(ع)
2- آشنايي با متون حديث و نهجالبلاغه، ص162 مهدي مهريزي چاپ دوم
1378
3- سَعَدَ مَن والاكم زيارت جامعه
4- وسائل الشيعه،كتاب الحج، ابواب المزار باب 37 ح6
من اتي قبر الحسين(ع) عارفاً بحقه غفرالله له ما تقدم من ذنبه و ما
تأخّر
ب امام رضا(ع) نسبت به زيارت مرقد مطهّر حضرت معصومه(س):
من زارها عارفاً بحقها وجبت له الجنّه ، كتاب فروغي از كوثر.
5- مفاتيح الجنان ذيل زيارت جامعه.
6- همان.
7- همان.
|